|
Kuru Temizleme Nedir
|
|
|
|
|
|
|
|
Kuru Temizleme tarihi antik zamanlara,
tekstil ürünlerinin başlangıcına kadar uzanır. İlk
zamanlarında küllü su, amonyak ve bir çeşit killi çamur
giysiler üzerindeki yağı çıkarmak için kullanılıyordu.
Kuru temizlemenin orijini hakkında çeşitli görüşler
olmasına rağmen hepsi bir nokta üzerinde birleşmektedir.
Petrol bazlı bir sıvının makine yağlı bir kumaş üzerine
dökülmesi ve buharlaşmasından sonra lekenin hayret
verici bir şekilde ortadan kaybolması, kuru temizlemenin
doğuşu hakkında hemen herkesin üzerinde birleştiği tek
noktadır. İlk kuru temizleme mağazası 1840 yılında Jolly
Belin tarafından Paris'te açılmıştır.
Kuru temizleme, ürünlerin üzerinde
bulunan kir ve lekeleri çıkarmak için solvent adı
verilen özel bir kimyasal ilaç ile yapılan temizleme
işlemidir. Temizleme sırasında kullanılan solventin
hemen hemen hiç su içermemesinden dolayı bu işleme
kuru temizleme adı verilmektedir.
Suyun ve sabunun temizlik ameliyesi sonucunda yün ve
pamuktan yapılmış elbiselerde kısalma, buruşma gibi
istenilmeyen neticeler meydana getirmesi kuru
temizlemenin bir anda her tarafa yayılmasına yol açtı.
Başlangıçta temizleyici madde olarak gaz, benzin
kullanılmışsa da, sonradan benzinden, sıfır derece gibi
düşük sıcaklıkta parlamayan maddelerden olan terebentin
ruhu kullanılmaya başlandı.
Terebentinin parlama noktası 38°C olması benzine göre
daha güvenliydi. Kuru temizleme, zamanla fabrikasyon
biçiminde çıkıp, temizleme dükkanlarına dönüşünce,
yanıcı olmayan çözücüye ihtiyaç hasıl oldu. Bunlardan
ilki, hem temizleyici, hem de çözücü olan triklor
etilendi (CCl2:CHCl). Fakat reyondan yapılan kumaşların
bu maddeden etkilenmesi perkloretilenin (CCl2:CCl2)
kullanılmasına yol açtı. Bu madde halen günümüzdeki
otomatik kuru temizleme makinalarında kullanılmaktadır.
Teknolojinin süratle ilerlemesi, kumaşların yapısını
bozmayacak, hem de temizleyecek maddelerin
keşfedilmesine sebeb olmuştur. Bu maddelerden biri de
ince kumaşlara ve süsleme türü parçalara etki etmeyen
freon sınıfından flüorlu bir çözücü olan “Çözücü
113”tür. Yine bazı ülkelerde aynı sınıftan flüorlu bir
hidrokarbon olan “Çözücü 11” kullanılmaktadır.
Kuru temizleme işlemi esnasında sırasıyla; temizleme,
kurutma, havalandırma, giyeceklerin düzenlenmesi,
etiketlenmesi ve lekelerinin giderilmesi gibi işler
yapılır. Bütün bu işler için modern kuru temizleme
makinaları geliştirilmiştir. Makinalara konulan
çözücünün görevi yağları çözmektir. Böylece kir
tanecikleri gevşemiş olur. Bu işlem giyeceklerin
konulduğu kazanın çalkalama ameliyesiyle
süratlendirilir. Giyecekte bulunan alkol lekeleri suda
çıkartılabildiği için, temizleme maddesinin içine ayrıca
deterjanlı su ilave edilerek bu lekelerden de
kurtulunmuş olunur.
Makinada kullanılmış olan çözücü maddeler, içindeki katı
kirlerin atılması için filtreden geçirilir. Daha sonra
çözünmüş kirlerin atılmasını sağlayan damıtma işlemi
yapılır. Böylece çözücü maddeden tekrar istifade etmek
imkanı olur.
Kuru temizleme makinasında temizleyici madde olarak
perkloretilen kullanılırsa, bu da kaynatmaya benzer
metodla kolayca damıtılır.
Temizlemeden ve çözücünün sıkılmasından sonra giyecekler
kalan çözücünün atılması için santrifüjle yüksek
hızlarda sıkılır ve kurumaları için sıcak havada
döndürülür.
Temizleme ve kurutmadan sonra, makinanın içersindeki
hava bir miktar çözücü ihtiva eder. Giyecekler alınmadan
önce çözücü ihtiva eden hava, karbonlu bir çözücü
toplama kulesine gönderilir. Bu kulede çözücü buhar
tutulur. Bu işlem sırasında güvelere karşı elbiseleri
korumak maksadıyla ayrıca koruyucu maddeler de
katılabilir. |
|
|
|
